Zijlstra wil duidelijkheid over kosten premaster

Studentenorganisatie ISO trok dit voorjaar aan de bel toen bleek dat de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam duizenden euro’s voor een premaster gaan vragen. Hbo-studenten die na hun bachelor nog een wo-master willen doen, moeten mogelijk ook bij andere universiteiten tweehonderd euro collegegeld per studiepunt gaan betalen.

De vorige minister van OCW, Ronald Plasterk (PvdA) had geregeld dat studenten een schakeltraject tegen het lage wettelijke collegegeldtarief zouden kunnen volgen. Maar hoeveel studiepunten zo’n programma mocht bevatten werd niet vastgelegd.

De UvA is van mening dat een beperkt traject maximaal dertig studiepunten beslaat. Wie langer dan een half jaar moet worden bijgespijkerd, betaalt straks een veel hoger tarief.

Maar volgens studentenorganisatie ISO bieden universiteiten zulke korte schakeltrajecten maar zelden aan. Ze tuigen programma’s op van veertig of zestig, en soms nog meer studiepunten. Als universiteiten hbo-studenten alleen na zo’n uitgebreid traject willen toelaten tot de master, dan moet de staatssecretaris de universiteiten verplichten om die programma’s tegen het lage collegegeldtarief aan te bieden, zei het ISO donderdag in de Studentenkamer, het periodieke gesprek tussen de studentenbonden en de bewindsman. De Landelijke studentenvakbond steunde deze eis.

Maar Zijlstra waarschuwde dat de bonden daar maar niet op moeten rekenen. “Ik ben hierover in gesprek met de universiteiten en ik ga de grens van wat een beperkt schakelprogramma is, wettelijk verankeren. De kans dat die grens een jaar wordt, acht ik klein.”

Eigenlijk vindt Zijlstra dat een premaster van 60 studiepunten geen schakelprogramma genoemd kan worden. “Dat is gewoon een heel studiejaar.”

Dat was het ISO wel met hem eens, maar hoe stimuleer je instellingen om kortere programma’s aan te bieden? Ze krijgen geen bekostiging voor schakelstudenten, dus is het voordeliger om langere schakeltrajecten te verplichten, waarvoor veel collegegeld kan worden gevraagd.

“De grens is altijd arbitrair”, reageerde Zijlstra. “Wij zullen in de gaten houden dat de premasters geen papieren exercitie worden.”

Hij zei verder nog dat op termijn hbo-studenten ook voor een master aan een hogeschool kunnen kiezen. Daarmee vermijden zij een schakeltraject. Maar voorlopig hebben de meeste hbo-studenten daar weinig aan, vonden de studenten. Er zijn nog maar weinig hbo-masters.

Eind deze maand komt de staatssecretaris in zijn strategische agenda met uitgewerkte plannen voor de premasters. Dan zal duidelijk worden of ook schakelprogramma’s van een jaar tegen het lage collegegeldtarief kunnen worden gevolgd.

Dat stelt onderzoeksbureau CHOI. De opleiding ‘media & entertainment management’ van Hogeschool Inholland is een uitzondering, ook binnen Inholland zelf.

Speciale route
Critici van het hbo kregen munitie dankzij een vermeend frauduleuze afstudeerroute aan de Inholland-opleiding ‘media & entertainment management’, waar de Volkskrant over berichtte. Afgehaakte studenten kregen een aanbod om af te studeren via een speciale route. Eerder afgekeurde scripties werden alsnog goedgekeurd en iedereen kreeg een zeven, meldde de krant.

Inderdaad laten de statistieken van deze opleiding iets merkwaardigs zien, stelt onderzoeksbureau CHOI, bekend van de Keuzegids Hoger Onderwijs. Een grote groep studenten haalt na het vijfde studiejaar alsnog het diploma: van de lichting die in 2002 begon gaat het om zestien procent van de totale groep.

Uitval
Tegelijkertijd ging de uitval van studenten licht achteruit: er kwamen meer afgehaakte studenten terug dan er weggingen. Netto ging het maar om zeven studenten, maar opvallend is het wel. Het afstudeersucces van deze opleiding loopt bovendien hoog op. Na zeven jaar is 78 procent geslaagd. Landelijk ligt dat getal op 68 procent.

Studenten terughalen en veel diploma’s uitreiken aan vertraagde studenten blijkt in deze omvang uitzonderlijk. Bij geen van de andere Inholland-opleidingen zie je hetzelfde patroon. Ook aan andere hogescholen, waarvan CHOI de opleidingen per sector heeft bekeken, zie je dat niet terug.

Terugkeer
Er zijn wel opleidingen waar veel studenten uitlopen en laat afstuderen, maar die hebben bijna altijd meer uitval dan terugkeer van studenten. Andersom zijn er ook enkele opleidingen die studenten terughalen, maar die hebben niet zo’n groot aantal trage afstudeerders in latere jaren.

Landelijk lijkt er dus niet veel aan de hand, meent CHOI. Worden diploma’s weggegeven? Na acht jaar heeft ruim tweederde een diploma. Toch is er iets merkwaardigs in de landelijke cijfers. Studenten die het tweede studiejaar van het hbo overleven, vallen nauwelijks meer uit. Als ze geen diploma halen, blijven ze gerust jarenlang ingeschreven staan. Wat er met het restje van zo’n zeven procent gebeurt dat na acht jaar nog geen diploma heeft, is niet bekend. Misschien krijgen die studenten alsnog hun papiertje, misschien mogen ze tot sint-juttemis collegegeld blijven betalen.

Explosief
Nog een voetnoot bij de media & entertainment opleiding van Inholland: die is op twee momenten explosief gegroeid. Eerst in 2004 van 378 naar 798 eerstejaars en daarna in 2009 van 907 naar 1677 eerstejaars. Misschien brak er enige paniek uit toen er zoveel studenten bijkwamen en wilden de managers snel van de ouderejaars af.

Of dat inderdaad zo is, zal de Maastrichtse oud-burgemeester Gerd Leers misschien achterhalen. Op verzoek van Inholland-voorzitter Geert Dales leidt hij een commissie die de aantijgingen onderzoekt. Die zal halverwege september verslag doen.