DNA-chips en gekweekte organen

/strong>

Hoe ziet het menselijk lichaam er in de toekomst uit en wat is de invloed van de informatie- en biotechnologie daarop? Bezoekers van de tentoonstelling ‘Future Body’, die deze week van start ging in het Haagse Museon, kunnen hun wensen op dit gebied kenbaar maken op een klein kaartje, dat in een enorme streng ‘DNA’ wordt verwerkt. Over 25 jaar wordt de streng nog eens tevoorschijn gehaald, om te kijken welke wensen waarheid zijn geworden.

‘Future Body’ laat zien dat een heleboel technologische uitvindingen om het menselijk lichaam te genezen, verbeteren of juist helemaal overbodig te maken, helemaal geen toekomstmuziek meer zijn. ,,Zo wordt er momenteel bijvoorbeeld hard gewerkt aan het kweken van organen”, weet Judith Aartsen, conservator van de tentoonstelling en bioloog van beroep. ,,Dat zou xenotransplantatie in de toekomst overbodig maken.”

Overigens komt xenotransplantatie, evenals aanverwante onderwerpen als klonen en robottechnologie, uitgebreid aan bod in de tentoonstelling. Met behulp van een speciaal ontwikkeld computerprogramma kunnen bezoekers een mening vormen over dergelijke onderwerpen. ,,Een confronterend programma”, vindt Aartsen. ,,Het laat je nadenken over welke keuzes je ooit zal moeten maken.”

Bijdehand robotje

‘Future Body’ werd ontworpen door het Deense wetenschappelijk centrum Experimentarium. In Kopenhagen trok de tentoonstelling in negen maanden tijd een slordige 240 duizend bezoekers. Voor de opstelling in het Museon is een handjevol Denen naar Nederland gehaald.

Er valt dan ook heel wat op te zetten. Een stressvolle gebeurtenis, want als er één computer crasht, valt er een belangrijk deel van de tentoonstelling weg. En dan wandelt er ook nog constant een bijdehand robotje rond, dat begint te zeuren als er iemand in de weg staat. ,,Ga eens weg! Hé! Schiet eens op!”

Niet alles uit de Deense tentoonstelling wordt bovendien overgenomen. Aartsen: ,,Zo hadden de Denen een bak met laboratorium-muizen staan, waarvan een deel zodanig was gemanipuleerd, dat ze niet konden stoppen met eten. Die muizen werden zo dik, dat ze uiteindelijk doodgingen. Dat vonden wij te ver gaan om tentoon te stellen, dus tonen wij gezonde muizen, gewoon voor het idee.”

Genetisch paspoort

De reis door de technologische toekomst begint bij een plastic pasje. Bezoekers moeten dat tegen de eerste computer houden die ze tegenkomen. Die scant het gezicht en slaat overige persoonlijke gegevens op. Het pasje kan de rest van de tentoonstelling worden gebruikt voor bijvoorbeeld het laten maken van een genetisch paspoort, dat in de toekomst op basis van gegevens in een DNA-chip, een voorspelling moet maken van de gezondheid. Ook moet het iets zeggen over intelligentie en levensverwachting. Maar geen zorgen: het apparaat in het Museon kan dat (nog) niet.

Cameravrees is een handicap, bij ‘Future Body’. De eerste computer, die de persoonlijke gegevens opslaat, begroet de bezoeker al met het zinnetje ‘Ken ik jou niet ergens van?’ Vervolgens tovert hij een foto van de bezoeker op het scherm, die -onopgemerkt- bij binnenkomst in het Museon is genomen. Elke computer waar vervolgens het pasje tegenaan wordt gehouden, toont nog meer ‘stiekem’ opgenomen beelden, of slaat nog meer persoonlijke informatie op.

,,Nee, het Museon doet echt helemaal niets met die gegevens”, lacht Aartsen geruststellend. Bijzonder en vernieuwend is wel, dat de bezoekers diezelfde beelden bij thuiskomst met een persoonlijk wachtwoord kunnen terugvinden op de site van het Museon.

IJdelheid is evenmin een pré. Een van de computers zoekt bijvoorbeeld op basis van herkenningstechnologie de meest gelijkende bezoeker die rondloopt. Zo kan het voorkomen, dat een vrouw van 25, wordt vergeleken met een jongetje van elf. ,,Toch is het goed mogelijk dat deze techniek in de toekomst -maar dan natuurlijk een stuk nauwkeuriger- zal worden gebruikt, bijvoorbeeld in plaats van een vingerafdruk”, aldus Aartsen.

Prettige conclusie van ‘Future Body’ is, dat informatie- en biotechnologie weliswaar steeds meer invloed hebben op het menselijk lichaam, maar het nooit helemaal zullen vervangen. Want de ‘race-robot’ waartegen een wedstrijdje kan worden gelopen over een parcours, mag dan sneller zijn, maar hij blijft voorgeprogrammeerd. Alleen ‘Robot Robert’ geeft te denken. Stel hem elke denkbare vraag en hij antwoordt terug”

‘Future Body’ is tot en met 6 januari 2002 te zien in het Museon in Den Haag. Geopend van dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur. Info: www.museon.nl.

Genetische paspoorten, DNA-chips en hersenimplantaten die doven laten horen en blinden laten zien. Met de tentoonstelling ‘Future Body’, over de invloed van de informatie- en biotechnologie op het menselijk lichaam, laat het Museon zien dat dergelijke zaken niet altijd toekomstmuziek zijn.

Hoe ziet het menselijk lichaam er in de toekomst uit en wat is de invloed van de informatie- en biotechnologie daarop? Bezoekers van de tentoonstelling ‘Future Body’, die deze week van start ging in het Haagse Museon, kunnen hun wensen op dit gebied kenbaar maken op een klein kaartje, dat in een enorme streng ‘DNA’ wordt verwerkt. Over 25 jaar wordt de streng nog eens tevoorschijn gehaald, om te kijken welke wensen waarheid zijn geworden.

‘Future Body’ laat zien dat een heleboel technologische uitvindingen om het menselijk lichaam te genezen, verbeteren of juist helemaal overbodig te maken, helemaal geen toekomstmuziek meer zijn. ,,Zo wordt er momenteel bijvoorbeeld hard gewerkt aan het kweken van organen”, weet Judith Aartsen, conservator van de tentoonstelling en bioloog van beroep. ,,Dat zou xenotransplantatie in de toekomst overbodig maken.”

Overigens komt xenotransplantatie, evenals aanverwante onderwerpen als klonen en robottechnologie, uitgebreid aan bod in de tentoonstelling. Met behulp van een speciaal ontwikkeld computerprogramma kunnen bezoekers een mening vormen over dergelijke onderwerpen. ,,Een confronterend programma”, vindt Aartsen. ,,Het laat je nadenken over welke keuzes je ooit zal moeten maken.”

Bijdehand robotje

‘Future Body’ werd ontworpen door het Deense wetenschappelijk centrum Experimentarium. In Kopenhagen trok de tentoonstelling in negen maanden tijd een slordige 240 duizend bezoekers. Voor de opstelling in het Museon is een handjevol Denen naar Nederland gehaald.

Er valt dan ook heel wat op te zetten. Een stressvolle gebeurtenis, want als er één computer crasht, valt er een belangrijk deel van de tentoonstelling weg. En dan wandelt er ook nog constant een bijdehand robotje rond, dat begint te zeuren als er iemand in de weg staat. ,,Ga eens weg! Hé! Schiet eens op!”

Niet alles uit de Deense tentoonstelling wordt bovendien overgenomen. Aartsen: ,,Zo hadden de Denen een bak met laboratorium-muizen staan, waarvan een deel zodanig was gemanipuleerd, dat ze niet konden stoppen met eten. Die muizen werden zo dik, dat ze uiteindelijk doodgingen. Dat vonden wij te ver gaan om tentoon te stellen, dus tonen wij gezonde muizen, gewoon voor het idee.”

Genetisch paspoort

De reis door de technologische toekomst begint bij een plastic pasje. Bezoekers moeten dat tegen de eerste computer houden die ze tegenkomen. Die scant het gezicht en slaat overige persoonlijke gegevens op. Het pasje kan de rest van de tentoonstelling worden gebruikt voor bijvoorbeeld het laten maken van een genetisch paspoort, dat in de toekomst op basis van gegevens in een DNA-chip, een voorspelling moet maken van de gezondheid. Ook moet het iets zeggen over intelligentie en levensverwachting. Maar geen zorgen: het apparaat in het Museon kan dat (nog) niet.

Cameravrees is een handicap, bij ‘Future Body’. De eerste computer, die de persoonlijke gegevens opslaat, begroet de bezoeker al met het zinnetje ‘Ken ik jou niet ergens van?’ Vervolgens tovert hij een foto van de bezoeker op het scherm, die -onopgemerkt- bij binnenkomst in het Museon is genomen. Elke computer waar vervolgens het pasje tegenaan wordt gehouden, toont nog meer ‘stiekem’ opgenomen beelden, of slaat nog meer persoonlijke informatie op.

,,Nee, het Museon doet echt helemaal niets met die gegevens”, lacht Aartsen geruststellend. Bijzonder en vernieuwend is wel, dat de bezoekers diezelfde beelden bij thuiskomst met een persoonlijk wachtwoord kunnen terugvinden op de site van het Museon.

IJdelheid is evenmin een pré. Een van de computers zoekt bijvoorbeeld op basis van herkenningstechnologie de meest gelijkende bezoeker die rondloopt. Zo kan het voorkomen, dat een vrouw van 25, wordt vergeleken met een jongetje van elf. ,,Toch is het goed mogelijk dat deze techniek in de toekomst -maar dan natuurlijk een stuk nauwkeuriger- zal worden gebruikt, bijvoorbeeld in plaats van een vingerafdruk”, aldus Aartsen.

Prettige conclusie van ‘Future Body’ is, dat informatie- en biotechnologie weliswaar steeds meer invloed hebben op het menselijk lichaam, maar het nooit helemaal zullen vervangen. Want de ‘race-robot’ waartegen een wedstrijdje kan worden gelopen over een parcours, mag dan sneller zijn, maar hij blijft voorgeprogrammeerd. Alleen ‘Robot Robert’ geeft te denken. Stel hem elke denkbare vraag en hij antwoordt terug”

‘Future Body’ is tot en met 6 januari 2002 te zien in het Museon in Den Haag. Geopend van dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur. Info: www.museon.nl.