Zeldzame varens afgevoerd

Volgens de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging afdeling Delfland (KNNV) groeiden ook Brede Eikvaren en Muurvaren op de muren. De KNNV zegt dat de flora- en faunawet is overtreden en heeft inmiddels een klacht ingediend bij de Algemene Inspectie Dienst.

De vereniging stelt dat was afgesproken dat muurgedeelten naar de Botanische Tuin van de TU zouden gaan. De uitvoerder van de sloop wist volgens de KNNV niet dat er beschermde en zeldzame planten op de muurdelen zaten.

Een woordvoerder van de Botanische Tuin betreurt de gang van zaken. “Het gaat om kwetsbare planten die alleen op de mortel in oude muren groeien.” De muurdelen zouden volgens hem goed passen in de tentoonstelling over planten die op de Rode Lijst staan, een lijst van bedreigde planten.

De gemeente Delft ‘baalt enorm’ van het verloren gaan van de muurvarens. “We hadden de KNNV gevraagd om plekken met bijzondere planten in de gaten te houden, zodat we ze beter zouden kunnen beschermen”, aldus een woordvoerder.

Volgens haar ligt de verantwoordelijkheid voor de fout bij de aannemer. “Die is wettelijk verplicht uit te zoeken of er zeldzame planten of dieren zijn en die moet eventueel ontheffing aanvragen.”

De gemeente gaat wel bekijken of missers als deze via betere communicatie voorkomen kan worden. Gedacht wordt aan beleid om aannemers te wijzen op hun wettelijke plicht en om bij instanties al beschikbare kennis over zeldzame planten en dieren en unieke locaties te delen met aannemers.

Alleen het bouwmateriaal is zeker: Honig spaghetti en een lijmpistool met Patex hotsticks. Wát ermee gebouwd moet worden, blijft geheim- misschien is het niet eens een brug – zodat alles op teamwork aankomt.
Bij de bedrijvenwedstrijd en de studentencompetitie is dat anders; daar zijn de eisen bekend (een brug met overspanning 100 centimeter en maximaal 900 gram zwaar) en de materialen zijn vrij binnen de bepalingen van het reglement. Studententeams zijn erop gebrand om ingenieursbureaus van naam te overtreffen.
Uiteindelijk sneuvelen alle constructies in een destructieve bezwijkingstest. Winnaar is degene die per gram van de constructie gedurende vier seconden het hoogste gewicht kan dragen. Prijswinnaars van de laatste jaren zijn bruggen die meer dan honderd keer het eigen gewicht aankunnen. Daarnaast is er een schoonheidsprijs.
Tien jaar geleden nam prof.ir. Leo Wagemans (Civiele Techniek en Geowetenschappen) het initiatief tot de wedstrijd. Hij gaf het eerstejaarsvak ‘constructief ontwerpen’ en wilde een Chinese wijsheid in praktijk brengen. “Vertel me iets en ik geloof het, laat me iets zien en ik aanschouw het, maar laat me iets doen en ik begrijp het”, citeert de emeritus. Aanvankelijk koos hij voor balsahout, touwtjes en spelden als constructiemateriaal voor respectievelijk druk, trek en verbinding. Later las hij over soortgelijke constructiewedstrijden in de Verenigde Staten waarvoor men spaghetti gebruikte, en besloot daar op over te stappen.
Toch is aan de keuze van het materiaal eerst nog wat onderzoek voorafgegaan. De eerste constructies die Wagemans met spaghetti maakte, waren torens die hij met houtlijm in elkaar zette. Dat bleek geen beste keus. “Houtlijm bevat water, en dat maakt de spaghetti week”, weet hij nu. Tweecomponentenlijm is beter, of de smeltlijm die nu standaard gebruikt wordt. Ook zijn verschillende merken spaghetti op sterkte beproefd. Maar de resultaten daarvan zijn niet meer te achterhalen. De huidige pastakeuze wordt bepaald door de sponsor, hoewel het deelnemers in de studenten- en bedrijvencompetitie vrij staat om eigen materiaal te kiezen.
Alles draait om trek en druk in de constructie, waarbij het laatste zoveel mogelijk vermeden moet worden. Een spaghettistengel druk je makkelijk in stukken, maar er een doormidden trekken valt niet mee. Een goede constructie leidt de belasting via trekkrachten naar de ondersteunende punten van de brug. Maar druk is nooit helemaal te vermijden. Delen die druk te verduren krijgen, dienen voldoende verstevigd te worden.
Vakwerk is de oplossing. Vakwerk, weet iedereen die constructieleer heeft gevolgd, is een constructie waarin dwarskrachten en momenten ontbreken, en waarin druk- en trekkrachten door vormvaste driehoeksconstructies worden doorgegeven. Maar dan nog zijn er nog veel varianten mogelijk. Het constructieleerboek toont ondermeer Engelse, Belgische, gebogen en evenwijdige spanten.
En dan voegt de organisatie, die nu in handen is van studievereniging ‘Practische Studie’, nog graag een extra moeilijkheid toe. Zo werd de brug vorig jaar niet in het midden belast, maar op ongeveer een derde van de lengte. En dit jaar worden de bruggen onder een helling van 23 graden beproefd (vanwege het 23-ste lustrum).
Het vooraf inschatten van de kwaliteit van een brug blijft moeilijk, vindt emeritus Leo Wagemans. Soms was hij verrast door de oplossingen. Vooral studenten luchtvaart en ruimtevaarttechniek of  industrieel ontwerpen kijken vaak  onbevangen tegen de opdracht aan en komen met originele constructies. Wagemans kan de constructie op het oog wel beoordelen, maar soms is het een slordigheidje of een lijmfout waardoor een brug minder draagt dan verwacht. De crashes worden opgenomen met een high-speed videocamera en vertoond in de zaal. Wagemans gebruikte de opnamen ook wel in zijn colleges.
Hij speelt nu alleen een rol op de achtergrond en is blij dat de studievereniging zijn initiatief drie jaar geleden heeft overgenomen. Hij houdt van het evenement omdat het de ingenieurspraktijk in het klein is: plannen, taken verdelen en netjes en accuraat werken.

http://spaghetti.tudelft.nl
16 april, faculteit Civiele techniek