‘Vanaf 1905 bewoog de TH zich richting universiteit’

Waarom was die ‘verheffing tot het academische niveau’ zo belangrijk?

“De nieuwe Technische Hogeschool kreeg het recht om mensen te laten promoveren. Zonder dat recht hadden we nooit kunnen uitgroeien tot de universiteit die we nu zijn en hadden we nooit een internationale reputatie kunnen opbouwen.

Nog geen jaar na de opening van de Technische Hogeschool promoveerde Nicolaas Söhngen cum laude op ‘Het ontstaan en het verdwijnen van waterstof en methaan onder invloed van het organische leven.’ Dat is biotechnologie avant la lettre! Söhngen was de allereerste Delftse promovendus. Het aantal promovendi is later in een steile lijn omhoog gegaan. Ikzelf was nummer 1200. Het is mooi om deel uit te maken van die traditie.

In de komende Diesrede zal ik aandacht besteden aan die eerste promotie. De promotor van Söhngen was de microbioloog professor Martinus Beijerinck. Beijerinck, oorspronkelijk docent aan de Landbouwschool in Wageningen, had zijn eigen researchlab op de toenmalige Gist- en Spiritusfabriek in Delft, de voorloper van Gist-Brocade. Hij heeft tijdens de promotie van Söhngen een rede gehouden over het directe belang van wetenschappelijk onderzoek voor wat we nu innovatie zouden noemen. Een voor die tijd visionair verhaal.”

Koningin Wilhelmina opende in 1905 de Technische Hogeschool . ‘tredend in de voetsporen van mijn onvergetelijken vader, die het toenmalige polytechnicum zulk een warm hart toedroeg.’ Zal dat straks worden gevierd?

“Over eventuele festiviteiten bestaan nog geen uitgewerkte plannen. Voor de zomervakantie zullen er in ieder geval nog geen bijzondere activiteiten plaatsvinden, ook omdat 10 juli dit jaar op een zondag valt.”

Het is aan de antirevolutionaire geweldenaar Abraham Kuyper te danken dat de Polytechnische School zich kon ontworstelen aan Thorbecke’s Wet op het Middelbaar Onderwijs uit 1863 en een Technische Hogeschool werd.

“Dat klopt. Kuyper, zelf oprichter van de Vrije Universiteit, heeft zich daar veel meer dan zijn voorgangers sterk voor gemaakt. Hij wordt in 1905 door de senaat van de Technische Hogeschool in een brief geprezen als ‘de minister, aan wie onze instelling haar bestaan te danken heeft’. In 1907 heeft hij zelfs een eredoctoraat gekregen.”

Het lijkt een vergeten geschiedenis.

“Ja, ik wil uitzoeken of er zich ergens op de TU Delft nog een borstbeeld of een schilderij van Kuyper bevindt. Zijn rol is natuurlijk heel belangrijk geweest. Vanaf 1905 bewoog de TH zich richting universiteit.”

Jacob Fokkema. (Foto: Sam Rentmeester/FMAX)

Waarom was die ‘verheffing tot het academische niveau’ zo belangrijk?

“De nieuwe Technische Hogeschool kreeg het recht om mensen te laten promoveren. Zonder dat recht hadden we nooit kunnen uitgroeien tot de universiteit die we nu zijn en hadden we nooit een internationale reputatie kunnen opbouwen.

Nog geen jaar na de opening van de Technische Hogeschool promoveerde Nicolaas Söhngen cum laude op ‘Het ontstaan en het verdwijnen van waterstof en methaan onder invloed van het organische leven.’ Dat is biotechnologie avant la lettre! Söhngen was de allereerste Delftse promovendus. Het aantal promovendi is later in een steile lijn omhoog gegaan. Ikzelf was nummer 1200. Het is mooi om deel uit te maken van die traditie.

In de komende Diesrede zal ik aandacht besteden aan die eerste promotie. De promotor van Söhngen was de microbioloog professor Martinus Beijerinck. Beijerinck, oorspronkelijk docent aan de Landbouwschool in Wageningen, had zijn eigen researchlab op de toenmalige Gist- en Spiritusfabriek in Delft, de voorloper van Gist-Brocade. Hij heeft tijdens de promotie van Söhngen een rede gehouden over het directe belang van wetenschappelijk onderzoek voor wat we nu innovatie zouden noemen. Een voor die tijd visionair verhaal.”

Koningin Wilhelmina opende in 1905 de Technische Hogeschool . ‘tredend in de voetsporen van mijn onvergetelijken vader, die het toenmalige polytechnicum zulk een warm hart toedroeg.’ Zal dat straks worden gevierd?

“Over eventuele festiviteiten bestaan nog geen uitgewerkte plannen. Voor de zomervakantie zullen er in ieder geval nog geen bijzondere activiteiten plaatsvinden, ook omdat 10 juli dit jaar op een zondag valt.”

Het is aan de antirevolutionaire geweldenaar Abraham Kuyper te danken dat de Polytechnische School zich kon ontworstelen aan Thorbecke’s Wet op het Middelbaar Onderwijs uit 1863 en een Technische Hogeschool werd.

“Dat klopt. Kuyper, zelf oprichter van de Vrije Universiteit, heeft zich daar veel meer dan zijn voorgangers sterk voor gemaakt. Hij wordt in 1905 door de senaat van de Technische Hogeschool in een brief geprezen als ‘de minister, aan wie onze instelling haar bestaan te danken heeft’. In 1907 heeft hij zelfs een eredoctoraat gekregen.”

Het lijkt een vergeten geschiedenis.

“Ja, ik wil uitzoeken of er zich ergens op de TU Delft nog een borstbeeld of een schilderij van Kuyper bevindt. Zijn rol is natuurlijk heel belangrijk geweest. Vanaf 1905 bewoog de TH zich richting universiteit.”

Jacob Fokkema. (Foto: Sam Rentmeester/FMAX)