Golvende katten

De binnenstromende studenten vinden een plek aan de bar of in het gangpad. Meer dan 150 mensen hopen vanavond eindelijk te begrijpen dat Schrödingers kat zowel dood als levend is.

Natuurkundige en filosoof dr. Pieter Vermaas belooft het publiek quantummechanica uit te leggen in vijftig minuten en zonder formules. En een uur later leeft inderdaad het gevoel er meer van te snappen. Dat elementaire deeltjes die op een wand met twee parallelle spleten worden geschoten tachtig procent kans hebben om juist achter het tussenschot te belanden, blijkt gewoon een droog feit dat uit de quantumtheorie volgt. Over hoe die deeltjes daar belanden, zwijgt de theorie echter in alle talen. En daarin zit juist de lol, volgens Vermaas.

Net als er honderd reconstructies zijn voor de moord op John F. Kennedy, hebben beroemde en beruchte natuurkundigen zeker zoveel verklaringen bedacht voor het deeltjesgedrag. Het lot van de meeste creatieve bedenksels is sneu. Getoetst aan de werkelijke, grote wereld leveren ze onzin op. Bijvoorbeeld dat een kat in een afgesloten doos dood noch levend is zolang we niet kijken. Ook Bohrs beroemde ‘deeltjes zijn soms golven’ blijkt maar een interpretatie. Die bovendien botst met onze intuïtie. Want geloven we Bohr, dan is de kat af en toe een golf.

Vermaas: ,,Quantumtheorie levert geen totaalbeeld op, alleen een uitkomst. Wij willen verklaringen. De maan draait immers gewoon rondjes ook al kijken we niet. Daarom is de natuurkunde al tachtig jaar ijverig bezig met een goede interpretatie.” Zelf ziet hij meer soelaas in acceptatie. In Star Trek lukt dat prima. Aan sneller reizen dan het licht (warp) en mensen als golf (beam me up Scotty) is toch iedereen gewend?

Na vijftig minuten quantumtheorie voor dummies lijkt het helderder, maar de vragen uit het publiek verwarren weer. Op sommige moet ook Vermaas het antwoord schuldig blijven. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als je met katten op spleten schiet?

De zitplaatsen in Speakers zijn tien minuten voor aanvang van de lezing ‘How to bluff your way into the quantumtheorie’ al vergeven. Het oudere publiek is voorbereid, zij zitten al een paar minuten stevig op hun stoel. De binnenstromende studenten vinden een plek aan de bar of in het gangpad. Meer dan 150 mensen hopen vanavond eindelijk te begrijpen dat Schrödingers kat zowel dood als levend is.

Natuurkundige en filosoof dr. Pieter Vermaas belooft het publiek quantummechanica uit te leggen in vijftig minuten en zonder formules. En een uur later leeft inderdaad het gevoel er meer van te snappen. Dat elementaire deeltjes die op een wand met twee parallelle spleten worden geschoten tachtig procent kans hebben om juist achter het tussenschot te belanden, blijkt gewoon een droog feit dat uit de quantumtheorie volgt. Over hoe die deeltjes daar belanden, zwijgt de theorie echter in alle talen. En daarin zit juist de lol, volgens Vermaas.

Net als er honderd reconstructies zijn voor de moord op John F. Kennedy, hebben beroemde en beruchte natuurkundigen zeker zoveel verklaringen bedacht voor het deeltjesgedrag. Het lot van de meeste creatieve bedenksels is sneu. Getoetst aan de werkelijke, grote wereld leveren ze onzin op. Bijvoorbeeld dat een kat in een afgesloten doos dood noch levend is zolang we niet kijken. Ook Bohrs beroemde ‘deeltjes zijn soms golven’ blijkt maar een interpretatie. Die bovendien botst met onze intuïtie. Want geloven we Bohr, dan is de kat af en toe een golf.

Vermaas: ,,Quantumtheorie levert geen totaalbeeld op, alleen een uitkomst. Wij willen verklaringen. De maan draait immers gewoon rondjes ook al kijken we niet. Daarom is de natuurkunde al tachtig jaar ijverig bezig met een goede interpretatie.” Zelf ziet hij meer soelaas in acceptatie. In Star Trek lukt dat prima. Aan sneller reizen dan het licht (warp) en mensen als golf (beam me up Scotty) is toch iedereen gewend?

Na vijftig minuten quantumtheorie voor dummies lijkt het helderder, maar de vragen uit het publiek verwarren weer. Op sommige moet ook Vermaas het antwoord schuldig blijven. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als je met katten op spleten schiet?