Onderzoek naar opslag kernafval

Een voorstudie in België heeft geleid tot vergevorderde plannen om radioactief afval in de kleilagen van de Kempen op te slaan. Drinkwaterbedrijf Brabant Water heeft daar onmiddellijk protest tegen aangetekend omdat het daar water wint en niet het risico wil lopen op radioactieve besmetting.
Dieper gelegen kleilagen lijken betere mogelijkheden te bieden, en die liggen vanuit België gezien meer naar het noorden.

In Nederland wordt radioactief afval na verglazing in Frankrijk tijdelijk opgeslagen bij de Covra (Centrale Opslag Voor Radioactief Afval) in Borssele. Jaarlijks komt daar anderhalve kubieke meter bij. Na verloop van tijd wordt de warmteafgifte van het materiaal fors minder (in vijftig jaar tijd 90 procent teruggang) en kan het materiaal ondergronds geborgen worden.
In 2014 wordt een Europese richtlijn verwacht die lidstaten verplicht om met een langetermijnplan te komen voor de berging van hun radioactief afval. Daarbij kunnen lidstaten ook kiezen voor samenwerking.
Intussen is er in Finland tussen twee dorpen een concurrentiestrijd ontbrand over de vestiging van een permanente opslag van radioactief afval. Werkgelegenheid en verwachte toeristenstroom zijn de belangrijkste argumenten van de voorstanders.

Het onderzoek, waaraan ook de universiteiten van Utrecht en Wageningen deelnemen, wordt gecoördineerd door de Covra in Borssele en staat bekend onder de naam Opera (Onderzoeksprogramma Eindberging Radioactief Afval).

Jonge wetenschappers kunnen bij NWO een zogeheten Veni-subsidie aanvragen, die steeds vaker de opmaat is voor een wetenschappelijke loopbaan.

De onderzoeksbeurzen maken deel uit van de Vernieuwingsimpuls, die trapsgewijs beurzen verdeelt onder beginnende onderzoekers (Veni), ervaren onderzoekers (Vidi) en zeer ervaren onderzoekers (Vici). De beurzen worden steeds populairder.

De aanvragen voor de Veni-subsidies van komend jaar zijn al ingediend. NWO gaf met opzet geen ruchtbaarheid aan het besluit enkele gebieden in totaal vijf miljoen euro extra te geven. Dat moest voorkomen dat aanvragers strategisch gedrag zouden vertonen en nog meer onderzoeksvoorstellen zouden indienen voor disciplines die al zoveel aanvragers moeten afwijzen. “Dat zou een vicieuze cirkel kunnen veroorzaken”, zegt NWO-directeur beleid Jan Karel Koppen.

In totaal verdeelt NWO 150 miljoen euro in de Vernieuwingsimpuls. Minister Plasterk is zo enthousiast over het programma, dat hij direct na zijn aantreden als minister een maatregel aankondigde: stapsgewijs haalt hij 100 miljoen euro uit het budget van de universiteiten en laat het NWO herverdelen in dit talentenprogramma.

Afgelopen jaar was het bedrag van deze ‘overheveling’ 60 miljoen euro. Onder universiteiten is de maatregel hoogst omstreden.

De beurzen vormen een piramide: afgelopen jaar werden er 148 Veni’s verdeeld, 90 Vidi’s en 31 Vici’s. Bij de beurzen voor jonge onderzoekers was de kans op succes afgelopen jaar 18 procent.