Het superieure ras is niet van vlees en bloed, maar denkt diep in nullen en enen. Werkt de mensheid aan haar eigen ondergang?In 2015 zullen computers auto’s besturen.
Share
Halverwege deze eeuw zullen ze voetballen en tegen de volgende eeuwwisseling zullen ze in ethische kwesties de wijsheid van de mens overtreffen. De samenvatting van een nieuwe SF-roman? Neen, het is de stellige overtuiging van prof. dr. Jaap van den Herik, hoogleraar Informatica in Maastricht en Leiden. Althans, hij verdedigt dit toekomstbeeld tijdens een debat over de toekomstige intelligentie van computers.
Zijn opponent in het debat in het Cultureel Centrum, filosoof dr. Maarten Coolen van de Universiteit van Amsterdam, wil de computer geen intelligentie toekennen. ,,Computers kunnen veel, kunnen zelfs beter kan schaken dan de mens. Daaruit volgt niet dat de computer intelligent is, maar dat zijn makers intelligent zijn.”
Coolen’s standpunt lijkt moeilijk te verdedigen na de voorafgaande lezing door dr. Dirk Thierens van het Utrechtse Instituut Informatie en Informatica. Hij vertelt over zijn onderzoek naar de evolutie van intelligentie in een computer. Als voorbeeldsysteem koos hij het Amerikaanse spel checkers, een simpele versie van wat wij als dammen kennen. Thierens: ,,De wereldkampioen checkers is een computerprogramma, maar dat bevat veel informatie over het spel, waaronder een database met bestaande spelposities. Je moet veel van het spel weten om dit te kunnen programmeren. Mijn vraag was of je ook een goed checkers-programma kon maken zonder spelkennis.”
Schepping
Het antwoord op zijn vraag bleek een volmondig ‘ja’. Thierens ontwierp een programma dat voor elke mogelijke bordpositie een winstkans kon berekenen en daarmee steeds uit de toegelaten zetten de beste kon kiezen. De berekening van de winstkans volgde niet uit spelinzicht, maar uit een serie op willekeurige wijze aan elkaar gekoppelde wiskundige berekeningetjes, een ongetraind neuraal netwerk. In plaats van dit ene netwerk tot betere checkers-speler te trainen met spelvoorbeelden, genereerde de informaticus vijftien netwerkjes met verschillend gekoppelde berekeningen. Na deze ‘schepping’ zette hij de evolutie aan het werk. Ieder programma kreeg een ‘kind’ met een kleine, willekeurige mutatie. De ontstane populatie van dertig programma’s speelde vervolgens een serie onderlinge damwedstrijden. Dit was een strijd om te overleven, want de slechtst presterende helft van de programma’s verdween naar de recycle bin.
Na 250 van deze voortplanting-en-selectie-ronden was Thierens tevreden. Om zijn tot beste dammer geëvolueerde programma te testen, liet hij het meespelen in een checkers-competitie op het internet. Zonder dat de menselijke tegenspelers het beseften, speelden ze tegen de door toeval ontstane serie bits uit Utrecht.,,Het programma presteerde beter dan ik verwachtte. Het bereikte in de klassering het niveau van de beste niet-expert spelers en speelde zelfs een keer gelijk tegen één van de hoogst genoteerde dammers”, aldus de geestesvader.
Thierens schiep dus een computerprogramma dat beter damt dan hijzelf. Sterker nog: Thierens creëerde slechts de voorwaarden voor evolutie en het programma schiep zichzelf. Vervaardigt de mens ooit computers die alles beter doen dan hijzelf? Van den Herik sluit op termijn een vervanging van het menselijk ras door intelligentere computers niet uit. Rijst onwillekeurig de vraag of de mens er niet slimmer aan zou doen om talentvolle chip-makers en programmeurs zo snel mogelijk aan ander passend werk te helpen. De evolutie valt uiteindelijk niet te stoppen, maar we hoeven haar toch niet te versnellen?
Het superieure ras is niet van vlees en bloed, maar denkt diep in nullen en enen. Werkt de mensheid aan haar eigen ondergang?
In 2015 zullen computers auto’s besturen. Halverwege deze eeuw zullen ze voetballen en tegen de volgende eeuwwisseling zullen ze in ethische kwesties de wijsheid van de mens overtreffen. De samenvatting van een nieuwe SF-roman? Neen, het is de stellige overtuiging van prof. dr. Jaap van den Herik, hoogleraar Informatica in Maastricht en Leiden. Althans, hij verdedigt dit toekomstbeeld tijdens een debat over de toekomstige intelligentie van computers.
Zijn opponent in het debat in het Cultureel Centrum, filosoof dr. Maarten Coolen van de Universiteit van Amsterdam, wil de computer geen intelligentie toekennen. ,,Computers kunnen veel, kunnen zelfs beter kan schaken dan de mens. Daaruit volgt niet dat de computer intelligent is, maar dat zijn makers intelligent zijn.”
Coolen’s standpunt lijkt moeilijk te verdedigen na de voorafgaande lezing door dr. Dirk Thierens van het Utrechtse Instituut Informatie en Informatica. Hij vertelt over zijn onderzoek naar de evolutie van intelligentie in een computer. Als voorbeeldsysteem koos hij het Amerikaanse spel checkers, een simpele versie van wat wij als dammen kennen. Thierens: ,,De wereldkampioen checkers is een computerprogramma, maar dat bevat veel informatie over het spel, waaronder een database met bestaande spelposities. Je moet veel van het spel weten om dit te kunnen programmeren. Mijn vraag was of je ook een goed checkers-programma kon maken zonder spelkennis.”
Schepping
Het antwoord op zijn vraag bleek een volmondig ‘ja’. Thierens ontwierp een programma dat voor elke mogelijke bordpositie een winstkans kon berekenen en daarmee steeds uit de toegelaten zetten de beste kon kiezen. De berekening van de winstkans volgde niet uit spelinzicht, maar uit een serie op willekeurige wijze aan elkaar gekoppelde wiskundige berekeningetjes, een ongetraind neuraal netwerk. In plaats van dit ene netwerk tot betere checkers-speler te trainen met spelvoorbeelden, genereerde de informaticus vijftien netwerkjes met verschillend gekoppelde berekeningen. Na deze ‘schepping’ zette hij de evolutie aan het werk. Ieder programma kreeg een ‘kind’ met een kleine, willekeurige mutatie. De ontstane populatie van dertig programma’s speelde vervolgens een serie onderlinge damwedstrijden. Dit was een strijd om te overleven, want de slechtst presterende helft van de programma’s verdween naar de recycle bin.
Na 250 van deze voortplanting-en-selectie-ronden was Thierens tevreden. Om zijn tot beste dammer geëvolueerde programma te testen, liet hij het meespelen in een checkers-competitie op het internet. Zonder dat de menselijke tegenspelers het beseften, speelden ze tegen de door toeval ontstane serie bits uit Utrecht.,,Het programma presteerde beter dan ik verwachtte. Het bereikte in de klassering het niveau van de beste niet-expert spelers en speelde zelfs een keer gelijk tegen één van de hoogst genoteerde dammers”, aldus de geestesvader.
Thierens schiep dus een computerprogramma dat beter damt dan hijzelf. Sterker nog: Thierens creëerde slechts de voorwaarden voor evolutie en het programma schiep zichzelf. Vervaardigt de mens ooit computers die alles beter doen dan hijzelf? Van den Herik sluit op termijn een vervanging van het menselijk ras door intelligentere computers niet uit. Rijst onwillekeurig de vraag of de mens er niet slimmer aan zou doen om talentvolle chip-makers en programmeurs zo snel mogelijk aan ander passend werk te helpen. De evolutie valt uiteindelijk niet te stoppen, maar we hoeven haar toch niet te versnellen?
Comments are closed.