TU’s financieren centrum voor technologie en ethiek

Twente, Eindhoven en Delft steken de komende vijf jaar ieder een half miljoen euro in het 3TU Centrum voor Ethiek en Technologie. Het onderzoek van dit centrum zal aansluiten op de thema’s van de vijf grotere centers of excellence, zoals ict, nanotechnologie en duurzame energie. “We zullen onderzoekers helpen de ethische problemen op te lossen die ze tegenkomen tijdens hun onderzoek”, zegt techniekfilosoof prof.dr. Jeroen van den Hoven (TBM). “We zullen niet het zand in de machine zijn.” Van den Hoven heeft niet de indruk dat er bij onderzoekers van de andere centers of excellence bezwaren bestaan tegen zo’n samenwerking. Rector Fokkema bevestigt dat beeld. “Door te praten met nanotechnologen heb ik ontdekt dat daar geen weerstand bestaat tegen ethische vragen. Integendeel.”

Tophoogleraren worden voor deze zesde center of excellence niet aangetrokken. “Die hebben we zelf al”, zegt Van den Hoven half schertsend. Natuurlijk zijn er grote namen die hij graag zou willen aantrekken. “Maar je hebt ook te maken met het budget.”

De keuze voor vijf centers of excellence was al gemaakt, toen drie filosofiehoogleraren uit Twente, Eindhoven en Delft de rectores van de drie TU’s het plan voorlegden om daar een centrum voor technologie en ethiek aan toe te voegen. Dat idee werd positief ontvangen, al was het te laat om het nog in de plannen voor het kabinet te verwerken. “Dan zou de vijftig miljoen overheidsgeld verdund moeten worden en dat leek ons niet wenselijk”, zegt Fokkema. Hij noemt het initiatief voor het 3TU Centrum voor Ethiek en Technologie ‘een prachtig voorbeeld’ van 3TU-samenwerking die niet van bovenaf is opgelegd.’ Bij de enthousiaste reactie van de rectores speelde ook mee dat recentelijk het onderzoek van de drie vakgroepen ethiek en technologie als ‘excellent’ is beoordeeld door een internationaal samengestelde visitatiecommissie van de VSNU. Van den Hoven: “De geschiedenis van de filosofie en de relatie tussen technologie en ethiek zijn in de ogen van de buitenwereld de gebieden waar het Nederlandse filosofieonderzoek er echt uitspringt. Bovendien is er geen ‘stammenstrijd’ tussen de filosofen in Delft, Twente en Eindhoven. We leggen allemaal onze eigen accenten, maar de nadruk ligt op methodologisch doorwrocht onderzoek.”

Van den Hoven hoopt dat door de onderlinge samenwerking meer promovendi kunnen worden aangetrokken. “Je kunt ook denken aan het opzetten van internationale masters, en er is meer ruimte voor fundamenteel onderzoek, bijvoorbeeld naar de rol van emoties bij zaken als risicoperceptie, en naar de vraag hoe ingenieurs de vaak heel algemene wensen die in het publieke debat kenbaar worden gemaakt . bijvoorbeeld: de patiënt moet centraal staan – kunnen vertalen in een ontwerp.”

Twente, Eindhoven en Delft steken de komende vijf jaar ieder een half miljoen euro in het 3TU Centrum voor Ethiek en Technologie. Het onderzoek van dit centrum zal aansluiten op de thema’s van de vijf grotere centers of excellence, zoals ict, nanotechnologie en duurzame energie. “We zullen onderzoekers helpen de ethische problemen op te lossen die ze tegenkomen tijdens hun onderzoek”, zegt techniekfilosoof prof.dr. Jeroen van den Hoven (TBM). “We zullen niet het zand in de machine zijn.” Van den Hoven heeft niet de indruk dat er bij onderzoekers van de andere centers of excellence bezwaren bestaan tegen zo’n samenwerking. Rector Fokkema bevestigt dat beeld. “Door te praten met nanotechnologen heb ik ontdekt dat daar geen weerstand bestaat tegen ethische vragen. Integendeel.”

Tophoogleraren worden voor deze zesde center of excellence niet aangetrokken. “Die hebben we zelf al”, zegt Van den Hoven half schertsend. Natuurlijk zijn er grote namen die hij graag zou willen aantrekken. “Maar je hebt ook te maken met het budget.”

De keuze voor vijf centers of excellence was al gemaakt, toen drie filosofiehoogleraren uit Twente, Eindhoven en Delft de rectores van de drie TU’s het plan voorlegden om daar een centrum voor technologie en ethiek aan toe te voegen. Dat idee werd positief ontvangen, al was het te laat om het nog in de plannen voor het kabinet te verwerken. “Dan zou de vijftig miljoen overheidsgeld verdund moeten worden en dat leek ons niet wenselijk”, zegt Fokkema. Hij noemt het initiatief voor het 3TU Centrum voor Ethiek en Technologie ‘een prachtig voorbeeld’ van 3TU-samenwerking die niet van bovenaf is opgelegd.’ Bij de enthousiaste reactie van de rectores speelde ook mee dat recentelijk het onderzoek van de drie vakgroepen ethiek en technologie als ‘excellent’ is beoordeeld door een internationaal samengestelde visitatiecommissie van de VSNU. Van den Hoven: “De geschiedenis van de filosofie en de relatie tussen technologie en ethiek zijn in de ogen van de buitenwereld de gebieden waar het Nederlandse filosofieonderzoek er echt uitspringt. Bovendien is er geen ‘stammenstrijd’ tussen de filosofen in Delft, Twente en Eindhoven. We leggen allemaal onze eigen accenten, maar de nadruk ligt op methodologisch doorwrocht onderzoek.”

Van den Hoven hoopt dat door de onderlinge samenwerking meer promovendi kunnen worden aangetrokken. “Je kunt ook denken aan het opzetten van internationale masters, en er is meer ruimte voor fundamenteel onderzoek, bijvoorbeeld naar de rol van emoties bij zaken als risicoperceptie, en naar de vraag hoe ingenieurs de vaak heel algemene wensen die in het publieke debat kenbaar worden gemaakt . bijvoorbeeld: de patiënt moet centraal staan – kunnen vertalen in een ontwerp.”