Economiestudent minder sociaal

Studenten zijn voor de hand liggende proefpersonen: eenvoudig te werven, tijd genoeg en soms nog geïnteresseerd ook. En anders vallen ze makkelijk met een klein bedrag over de streep te trekken.

ClichéMaar de ene student is de andere niet, stellen VU-wetenschapper Paul de Lange, zijn collega Michaéla Schippers van de Erasmus Universiteit Rotterdam en Daniel Balliet uit Singapore. Hun bevindingen lijken het cliché te bevestigen: psychologiestudenten zijn vaker sociaal dan individualistisch ingesteld, terwijl economiestudenten juist vaker aan zichzelf denken dan aan anderen. Ook zijn economen drie keer zo vaak competitief als psychologiestudenten.

Neutraliseren
Dat heeft gevolgen voor de wetenschap. Sociale studenten zijn sneller geneigd zich voor een experiment op te geven dan individualistische studenten. Wie een kleine vergoeding voor de deelnemers uitlooft, kan dat verschil neutraliseren, zeggen de onderzoekers. Maar helemaal representatief wordt het nooit: competitieve studenten zijn ook met een financiële vergoeding moeilijk te porren voor een rol als proefkonijn.

Zou het toeval zijn dat economen in hun theorieën vaker van eigenbelang uitgaan dan psychologen, die liever sociale drijfveren aanstippen? De Lange en Schippers vermoeden van niet. Aangezien onderzoekers hun theorieën vaak testen op hun eigen studenten, ligt het voor de hand dat er enige vertekening optreedt.

Vreemde eend
“Economiestudenten zijn een vreemde eend in de bijt”, licht Van Lange toe. “We hebben hun scores op een persoonlijkheidstest vergeleken met steekproeven van TNS NIPO en ze wijken echt af. Psychologiestudenten lijken veel meer op de doorsnee van de Nederlandse bevolking dan economiestudenten.”

Dat was andere onderzoekers ook al eens opgevallen. “Maar toen dachten ze dat het een leereffect was”, zegt Van Lange. “De opleiding economie zou studenten egoïstischer maken. Uit onze data blijkt iets anders. Ze zijn van meet af aan al egoïstischer dan psychologiestudenten. Dat komt niet door een leereffect.”

Hij schat dat de experimentele economie in zo’n dertig procent van de gevallen gebruik maakt van eigen studenten. “Daardoor zijn de uitkomsten dus niet representatief.”

,

Blij was Bouman met de opkomst. “We rekenden op 150 tot 200 man. Het werden er ongeveer zeshonderd. Super, ook omdat er niet alleen bestuurders waren, maar ook gewone studenten.” Tevreden was ze over het verloop. “Goed geregeld, het liep niet uit de hand. Het was misschien zelfs wat soft.” De sprekers stelden haar gerust. Stuk voor stuk schaarden ze zich achter de eis aan minister Plasterk om onderwijs te ontzien bij bezuinigingen.
Bouman vat de actie goed samen. Iedereen die iets met onderwijs heeft, deed mee. Vanaf de aankomst op Den Haag Centraal was de organisatie strak. Keurige programma’s, ‘ordestudenten’ met hesjes en portofoons en een openlucht college dat stipt op tijd begon. Allemaal heel braaf, ondanks een sporadisch en vaak ijl ‘actie, actie’, wat ludieke teksten en een witte lijkkist.
De eerste spreker, collegevoorzitter Karel van de Toorn van de Universiteit van Amsterdam, zette de toon. Namens alle universiteiten meldde hij dat het water het hoger onderwijs aan de lippen staat. Te veel studenten en te weinig tijd voor begeleiding, stelde hij. Zo kom je niet sterker uit de crisis, was zijn boodschap. Daarbij sloten de Kamerleden Hamer (PvdA), Van der Ham (D66), Zijlstra (VVD) en Dibi (GroenLinks) aan. De laatste drie benadrukten geen probleem te hebben vonden dat in deze crisis de studiefinanciering wordt bevroren. “Iedereen moet bijdragen.” De tirade van Agnes Kant (SP) tegen die bevriezing, voorgaande kabinetten, liberalen, politieke partijen, minister Plasterk en collegegeld voor de tweede studie mee, kreeg de studenten niet op de banken.

Op de eis van LSVb-voorzitter Gerard Oosterwijk dat onderwijs wordt uitgesloten van bezuinigingen, stelde Plasterk dat niet te kunnen toezeggen. Hij meldde zich gesteund te voelen door de studentenactie en een Kamermotie met oproep onderwijs te ontzien bij bezuinigingen. “Dat helpt echt.”

Studenten zijn voor de hand liggende proefpersonen: eenvoudig te werven, tijd genoeg en soms nog geïnteresseerd ook. En anders vallen ze makkelijk met een klein bedrag over de streep te trekken.

Cliché

Maar de ene student is de andere niet, stellen VU-wetenschapper Paul de Lange, zijn collega Michaéla Schippers van de Erasmus Universiteit Rotterdam en Daniel Balliet uit Singapore. Hun bevindingen lijken het cliché te bevestigen: psychologiestudenten zijn vaker sociaal dan individualistisch ingesteld, terwijl economiestudenten juist vaker aan zichzelf denken dan aan anderen. Ook zijn economen drie keer zo vaak competitief als psychologiestudenten.

Neutraliseren

Dat heeft gevolgen voor de wetenschap. Sociale studenten zijn sneller geneigd zich voor een experiment op te geven dan individualistische studenten. Wie een kleine vergoeding voor de deelnemers uitlooft, kan dat verschil neutraliseren, zeggen de onderzoekers. Maar helemaal representatief wordt het nooit: competitieve studenten zijn ook met een financiële vergoeding moeilijk te porren voor een rol als proefkonijn.

Zou het toeval zijn dat economen in hun theorieën vaker van eigenbelang uitgaan dan psychologen, die liever sociale drijfveren aanstippen? De Lange en Schippers vermoeden van niet. Aangezien onderzoekers hun theorieën vaak testen op hun eigen studenten, ligt het voor de hand dat er enige vertekening optreedt.

Vreemde eend

“Economiestudenten zijn een vreemde eend in de bijt”, licht Van Lange toe. “We hebben hun scores op een persoonlijkheidstest vergeleken met steekproeven van TNS NIPO en ze wijken echt af. Psychologiestudenten lijken veel meer op de doorsnee van de Nederlandse bevolking dan economiestudenten.”

Dat was andere onderzoekers ook al eens opgevallen. “Maar toen dachten ze dat het een leereffect was”, zegt Van Lange. “De opleiding economie zou studenten egoïstischer maken. Uit onze data blijkt iets anders. Ze zijn van meet af aan al egoïstischer dan psychologiestudenten. Dat komt niet door een leereffect.”

Hij schat dat de experimentele economie in zo’n dertig procent van de gevallen gebruik maakt van eigen studenten. “Daardoor zijn de uitkomsten dus niet representatief.”