Studenten krijgen van DUO ongevraagd een lening zodra ze geen recht meer hebben op een basisbeurs. Het is klantvriendelijk bedoeld, maar de Socialistische Partij vindt het geen goed idee.
Studenten worden benadeeld door deze ongevraagde studieleningen, vindt kamerlid Jasper van Dijk (SP). Dat stelt hij op grond van e-mails die hij hierover heeft ontvangen. Zo schreef iemand over problemen met het systeem van DUO: de student moest een paar keer doorgeven dat hij helemaal geen lening wilde.
Een andere student kreeg een brief waarin stond dat hij geen recht meer had op een beurs, maar wel op een lening van ruim achthonderd euro. De student wilde geen lening en reageerde niet. Tot zijn verbazing kreeg hij de lening toch. Volgens hem zei een medewerker van DUO dat hij pas een paar jaar later bericht zou krijgen over het aflossen.
Waarom moeten studenten bezwaar maken tegen een lening die ze nooit hebben aangevraagd, wil de SP van staatssecretaris Zijlstra weten. Zo bouwen ze toch veel te makkelijk een hoge studieschuld op? “Het is de omgekeerde wereld.”
Een woordvoerder van de Dienst Uitvoering Onderwijs begrijpt de ergernis: “Als je geen lening wilt, is het niet fijn dat je hem zelf moet stopzetten.” Maar zij wijst ook op de andere kant van de medaille: als studenten te laat een lening aanvragen, zitten ze een maand zonder geld. “Het is klantvriendelijk bedoeld.”
Volgens DUO krijgen alle studenten van tevoren een brief. Mochten ze daar te laat op reageren en tegen hun zin een lening krijgen, dan kunnen ze die al tijdens hun studie terugbetalen.
“De overheid wil juist dat mensen zich bewust worden van de schulden die ze maken”, reageert Van Dijk. “Geld lenen kost geld, maar bij DUO is een lening kennelijk volkomen vanzelfsprekend. Door het beleid van dit kabinet bouwen studenten toch al een steeds hogere studieschuld op. Voor zo’n lening moet een student wat mij betreft zelf zijn handtekening zetten.”
Tot twee jaar geleden kende het DUO-systeem veel varianten. Toen kon het gebeuren dat iemand automatisch een maximale lening van zo’n achthonderd euro kreeg als zijn basisbeurs stopte, vertelt de woordvoerder. “Dat was onwenselijk en dat is veranderd. Nu zien studenten geen verandering in het bedrag dat ze maandelijks krijgen, maar we zeggen wel: let op, je bent in de leenfase beland.”
Overigens is de basisbeurs formeel ook een lening. Pas als het diploma is behaald, wordt deze omgezet in een gift.
De prominente CDA’er greep het vijfde lustrum van universiteitenvereniging VSNU aan voor een terugblik op de jaren tachtig, toen er eveneens een zware economische crisis was en hij flink moest bezuinigen op het hoger onderwijs.
‘Klip en klaar’ wilde Deetman zijn visie op de studiebeurs verwoorden: “De overheid moet investeren in de talenten van volwassen mensen. Als de markt wint, zullen talentvolle jongeren misschien sneller een goedbetaalde baan accepteren dan een studie volgen. Er moet iets tegenover staan om te kunnen gaan studeren en te willen gaan studeren.”
Met lede ogen heeft hij de ‘aanmerkelijke vermageringskuur’ van de studiefinanciering aangezien. Volgens hem is het onverstandig om de beurs steeds meer in een lening te veranderen.
Deetman kan erover meepraten, want hij heeft er zelf ook serieus over nagedacht, onthulde hij. Toen de studiefinanciering meer bleek te kosten dan geraamd, klopte hij samen met toenmalig minister van Financiën Onno Ruding bij de banken aan: konden die studiebeurzen misschien worden omgezet in leningen met een lage rente?
“Daar waren de banken wel toe bereid, maar onder één voorwaarde: de overheid moest garant staan. Die moest betalen als de leningen niet werden afgelost. Daarop is het toen stukgelopen”, aldus Deetman.
Ook sprak hij – naar eigen zeggen voor het eerst in het openbaar – over de achtergrond van een omstreden politieke beslissing die hij bij zijn aantreden nam. Hij vertelde dat zijn voorganger Jos van Kemenade met de ‘kaasschaaf’ had bezuinigd en dat de voorzitters van de universiteiten toen in vertrouwen hadden gezegd: de volgende keer bepalen wij liever zelf waar we op bezuinigen. Dan konden ze zwakke programma’s schrappen en sterke laten bestaan.
“Daarom prijs ik nog altijd de toenmalige universiteitsvoorzitters”, zegt Deetman, die destijds veel kritiek te verduren kreeg toen hij deze voorzitters vroeg om zelf de bezuinigingen in te vullen. “Volgens de commentaren was mijn verzoek niet oorbaar en moesten de voorzitters er niet aan meewerken. Maar zo wilden zij het zelf.”
Verder herinnerde hij de toehoorders – allemaal bestuurders en oud-bestuurders uit de universitaire wereld – aan het begin van de ‘derde geldstroom’. Destijds werd er nog hevig over gedebatteerd, maar uiteindelijk mochten de universiteiten gaan samenwerken met het bedrijfsleven en de opbrengst zelf houden. In ruil daarvoor boekte de overheid een bezuiniging van slechts enkele tientallen miljoenen guldens in.
“Mij dunkt dat dit voor de universiteiten een goede deal is geweest”, glimlachte hij, aangezien universiteiten veel inkomsten uit de samenwerking met het bedrijfsleven verwerven. Ook dat heeft hij niet eerder in het openbaar willen zeggen.
Comments are closed.